انجمن کوهنوردان زاگرس ایلام

دره شهر ماژین
نویسنده : باقر رحمانی - ساعت ٩:٠۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/۱٢/٩
 

 

اجرای برنامه میرنوروز
14و 15 اسفند ماه 93
==============

برای رفتن به میر نوروز باید راهی شهرستان دره شهر شد .مسیر ایلام دره شهر و سپس شهر ماژین حدود 3/5ساعت است . پانزدهم اسفند ماه آخرین برنامه کوهنوردی انجمن در سال 93 بود .ساعت 8صبح پنجشنبه عازم دره شهر شدیم .در مسیر صبحانه را در تنگه بسیار زیبای رازیانه صرف نمودیم و بعد از آن براه خود ادامه دادیم واز شهرهای بدره و دره شهر گذشتیم تا به تنگه بهرام چوبین رسیدیم . تنگه بسیار زیبا و پر از چشم اندازهای قشنگ است . آب انبارهای حجاری شده داخل صخره "برج و باروهای به عرض سه متر و گاهی بیشتر "پله کانهای کنده شده در دل سنگ های سخت و بسیاری دیگر همه در خاطرات ماندنی است و بعد از پیمایش تنگه بهرام چوبین که از سر داران ساسانی بجا مانده ناهار را در ورودی غار صرف نمودیم و بعد بطرف پل گاومیشان که یکی دیگر از عجایب معماری است و بر روی پل سیمره احداث شده عزیمت نمودیم همنوردان با دیدن این همه عظمت به تعجب و حیرت افتاده بودند .نه تنها ما بلکه هر باز دید کننده ای به تعجب و حیرت می افتد .

2به راستی می توان در میان این بناها صداقت کاری را مشاهده نمود .بعد از بازدید از این اثر دیدنی و استراحت کوتاهی به راه خود ادامه داده تا به ماژین رسیدیم در ماژین خوابگاه جهاد کشاورزی را که قبلا"مسئول برنامه جناب آقای حاج روح اله انوری هماهنگی کرده بود در اختیار ما جهت آن شب قرار دادند شب را در آنجا بسر بردیم و ساعت 5 صبح بیدار باش و بعد از اذان صبح روز جمعه 15 اسفندماه به روستای کول کنی رفتیم و راس ساعت 6 راه قله میرنوروز با راهنمای محلی به نام آقای کهزادی در پیش گرفتیم .یال دره کول کنی برای مسیر صعود انتخاب شده بود(کول در زبان محلی به معنای دره بزرگ و کنی به معنای چشمه است )با سر قدمی همنورد گرانقدر جناب آقای تقی پور براه خود ادامه دادیم .

3بعد از دو ساعت به چشمه پونه رسیدیم.صبحانه را در میان طبیعت زیبای آنجا صرف کردیم.ساعت 11/5ظهر به چشمه میر نوروزرسیدیم .سرقدم آقای نعمت تقی پور بود.بسیار دوست داشتنی وصبورومسئولیت پذیر.بچه ها را به راحتی به قله و مقصد رساند و بنده هم عقب دار بودم.گویند میر نوروز در یک سفر به شیراز انقلابی در روح و روانش ایجاد می شود ودر بازگشت به کوه و دامنه کبیر کوه پناه می برده واز آن پس این قله وچشمه به میرنوروز معروف می شود.طبیعت زیبای بهاری درختان بنه و بلوط و زالزالک و بوته هاقله را زیباتر نموده است.هوای قله بسیار سرد بود وآب چکان سنگ ها به قندیل های بسیار بزرگ و چشم نواز تبدیل شده است.از قله چشم اندازهای زیبابه چشم می خورد.رودخانه سیمره سینه مالان آب وآبادانی خود را در مسیر به مردمان ارزانی بخشیده است.جاده پرپیچو خم تنگ فنی اهن _قراضه های

شتابانش_پل زیبای گاومیشان شهر پل دختر_ماژین وکوه سفید خرم آباد و روستاهای گدار نمک_مرادآباد_آفتابی_دریاچه های محصور در تنگ فنی که در زبان محلی گوری جمجمه می گویند. گوری به معنای گودال بزرگ و جمجمه به معنای باطلاق است .همه همه به یاد ماندنی است ساعت3/5بعد ظهر به روستای کول کنی رسیدیم و قله و چشمه یمیر نوروز را با تمام خاطراتش ترک کردیم به امید فرداهای بهتر .

گزارش: رضا شیروانی

 

 شهرستان دره شهر

مرکز آن دره شهر است. این شهر در آبرفت های سیمره و در کنار ویرانه های شهر تاریخی سیمره و در دو سوی مسیر رودخانه ی دره شهر، جایی که تپه ماهوارهای دامنه ی شمالی کبیرکوه خاتمه می یابد، قرار دارد.

مراکز دیدنی و زیارتگاهی: تل های سرگچله- تپه تیغن- تنگه بهرام چوبین- پل گاومیشان- چهار طاقی- شهر تاریخی سیمره- پل چم نشت- دژ شیخ مکان- بقعه مهدی صالح- بقعه بابا سیف الدین- بقعه حاجی نام- بقعه جابر- بقعه پیرمحمد- موزه باستان شناسی دره شهر

 

 جاذبه های طبیعی:

تنگه ماژین : از توابع دره شهر، دخمه ها و شکاف هایی وجود دارد که یکی از آنها به غار کول کنی معروف است. دهانه این غار در محل ورودی حدود 30 متر طول دارد و با توجه به موقعیت استقرار، دسترسی به آن بدون تجهیزات ضرور ناممکن است. در داخل و پیرامون غار آثاری از وجود زندگی در دوران های سنگ به دست نیامده است، ولی در محل ریزش آب حوض کوچکی که از سنگ تراشیده شده وجود دارد که ملاط آن نیز احتمالاً از ساروج است. در اطراف این حوضچه اثری که نشان دهنده قدمت آن باشد؛ به دست نیامده است، ولی احتمالاً به شهر ساسانی خارج از تنگه مربوط بوده است. علاوه بر غار معروف کول کنی، در این محل دخمه های متعددی نیز وجود دارد که تعداد آنها به 12 می رسد و در برخی از این دخمه نشانه هایی از سکونت انسان باستانی مشهود است. جالب ترین دخمه ها شامل سه شکاف در کنار هم و یک شکاف بر بالای آن ها است که به غار انوشیروان معروف هستند. در کندوکاو کف یکی از این غارها، یک قطعه سفال از نوع سفال های نیمه‌ هزاره اول قبل از میلاد به دست آمده است. دن گوری از شاهان ساسانی دیده نشده است. در مورد این غارها، روایتی در بین مردم محل نقل می شود که جالب توجه است و ان روایت چنین است : مردم محل اعتقاد دارند که انوشیروان به هنگام جان دادن وصیت کرده بود که جسد وی را دور از دسترس دشمنان دفن کنند، از این رو بازماندگانش پس از جست و جوی بسیار، این اشکفت را می یابند و جسد وی را در آن دفن می کنند.

تنگه بهرام چوبین: یکی از مهم ترین دره های کم عرض و بسیار مرتفع و استراتژیک در ضلع باختری مسیر جاده دره شهر- پلدختر است. این تنگه که آن را شکارگاه بهرام هم می گویند دارای آثار ارزنده فراوان در قسمت ورودی، پیشانی و ارتفاعات است. این مجموعه آثار ارزنده یک قلعه به جای مانده از دوران ساسانی است که از سنگ و گچ ساخته شده و به ارتفاعات جنگلی کبیرکوه در عمق تنگه و مناطق سخت گذر آن ختم می شود. علاوه بر زیبایی های وصف ناپذیر طبیعی و آثار پلکان های سنگی بر دیواره های سنگی و نقاط سخت گذر داخل تنگه، وجود چهار آب انبار که در صخره های سخت تراشیده شده اند، هر یک به اضلاع تقریبی 3×3 متر و عمق سه متر و 3×2 در عمق 5/2 متر با ناودانک های سنگی و هم چنین ارتباط این چهار آب انبار به هم دیگر و وجود آب آشامیدنی در داخل آن ها حاکی از توجه و اهمیت به این منطقه استراتژیک و طبیعی در طول دوران تاریخی دارد که در نوع خود بی نظیر و جالب توجه است. تنگه بهرام از شاهکارهای طبیعی و تاریخی است که همواره مورد بازدید علاقه مندان به تاریخ، طبیعت و کوه نوردان قرار می گیرد.

 

 

 

 

آرامگاه بابا سیف الدین : در شمال شرقی دره شهر، در دامنه تپه ای موسوم به "چهار طاق " قرار دارد. در داخل مقبره، دو قبر است که روی آن ها سنگ نبشته ای وجود ندارد. مصالح به کار رفته در مقبره از سنگ، گچ و آجر است و روی بقعه را نیز با گچ سفید کاری کرده اند. در اطراف این آرامگاه درختان چند صد ساله تاریخی نیز وجود دارند.

پل گاومیشان: بر روی رودخانه سیمره پس از تلاقی با رود کشکان ساخته شده است. محمد علی ساکی وجه تسمیه آن را برگرفته از کلمه"گو میشه" یعنی محل پرورش گاومیش می‌داند و سراورل استین نام اولیه این پل را "گاماسا" می‌نویسد. گاماس از دو کلمة "گا" به معنی "گاو" و "ماس" به معنی ماهی تشکیل شده است. . وجود پله‌ها در میان دالان ستون میانی، بیانگر این امر است که این پل فقط یک پل ارتباطی نبوده و با توجه به راهروهای داخلی، پلکان کاروانسرا از آن به عنوان سرپناه به هنگام عبور استفاده می‌کرده‌اند. به اعتقاد بعضی از مورخان این پل در سال 334 هـ . ق بر اثر زلزله‌ از بین رفته است. جدا شدن پل از هم و پراکندگی آن شاید دلیلی بر وقوع زلزله باشد.

پل جم نمشت دره شهر : این پل در مسیر رود سیمره در چهار کیلومتری شمال دره شهر در مقابل روستای چم کلان ساخته شده است. مصالح ساختمانی آن را قلوه سنگ و ساروج تشکیل می داده که در حال حاضر بقایای پایه های بیرونی و موج شکن های آن باقی مانده است . کیفیت معماری پل، نوع مصالح به کار رفته و روش ساخت ان با آثار تاریخی دره شهر مطابقت دارد و قدمت آن به دوره ساسانی می رسد. این پل که ظاهراً تاسده های اخیر مورد استفاده بوده است با خطی مستقیم به دهلیز ورودی آثار دوران ساسانی شهر مربوط می شود. پل جم نمشت در زمان احداث 18 چشمه داشته و فاصله بین دو پایه، 15 متر و طول تمام پل بیش از 270 متر بود.

پل ساسانی دره شهر : این پل در انتهای جنوبی دره شهر و در ابتدای تنگه ای به همین نام در دامنه کبیرکوه واقع شده است. بنای اولیه پل دارای سه چشمه طاق دار بوده است که 5/5 متر از هم فاصله داشته اند،در طول زمان دو طاق اصلی آن ویران شده بود که در سال های اخیر مرمت شده است .

تپه تیخان( تیغن ): در شمال شرق دره شهر و به فاصله دو کیلومتری کرانه راست رودخانه سیمره، در میان اراضی کشاورزی روستای جمشید آباد (جهاد آباد) واقع شده است. سفال های به دست آمده در طبقه اول از نوع نخودی و آجری ساده اند. در کنار سفال ها، نمونه هایی از تیغه های سنگ چخماق نیز یافت شده است. همچنین در میان این آثار مکشوف، قطعات سنگ سه گوش به رنگ سبز نیز دیده می شود.

تپه کوزه گران: تپه یا تل کوزه گران در حدود 5/5 کیلومتری تپه تیخان ( تیغن ) واقع شده و قدیمی تر و بزرگتر از تپه تیخان است. قدمت این تپه به اواخر هزاره سوم پیش از میلاد می رسد، ولی طبقه اول این تپه به دوره ساسانی مربوط است. سفالهای رنگین و منقوشی از طبقه زیرین تپه بدست آمده است. نقش سفال ها، بیشتر از نوع پرندگان و بز کوهی است. قسمتی از طبقات پایین این تپه به گورستانی اختصاص داشته است که چند نوع گور در آن باقی مانده است. در بعضی از گورها استخوانهای مردگان را در کوزه ها ریخته و در مکانهای سفید کاری شده دفن کرده اند. در گورهای دیگر اسکلت هایی در یک قبر مشاهده شده که در کنار آنها، تنورهای بسیار و خاکستر زیاد نیز وجود دارد. قبرهای سر تپه طبق آثار مکشوفه (کوزه های شکسته و گورهای موجود ) به دوره زرتشت تعلق دارند .

تپه سر گچله: در هشت کیلومتری شمال شرقی دره شهر واقع شده و روستای سرگچله در قسمت شمالی و شمال غربی آن واقع گردیده است. این تپه از مجموعه تپه های طبیعی تشکیل شده و نام خود را از روستایی به همین نام گرفته است. ارتفاع تپه چشمگیر، امتداد آن در جهت شمالی – جنوبی با شیب تند همراه است و در حال حاضر منظره ای سبز و خرم دارد. مجموعه نشانه های کشف شده از این تپه، نشانگر این است که لایه های بالایی این تپه در روزگار ما قبل تاریخ، زیستگاه انسان بوده است .

آتشکده دره شهر : در خیابان نیروی هوایی دره شهر، بنای یک آتشکده به صورت چهار طاقی باقی مانده است. این بنا را در محل طاق می گویند. اندازه داخلی آن 20/3×20/3 متر است و ابعاد هر یک از طاق های آن 85/0×30/1×15/1 و بلندی آنها کمی بیش از پنج متر است. این بنا که تماماً با قلوه سنگ و گچ ساخته شده است، مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است.

آتشکده سیکان : (چهار طاقی) در روستای سیکان دره شهر واقع شده و مربوط به دوره ساسانی است .

آتشکده مهدی آباد :در روستای مهدی آباد دره شهر واقع شده و مربوط به دوره ساسانی است .